Кыргыз Республикасынын негизги билим берүү программасын аккредитациялоо процедурасы төмөнкү нормативдик укуктук актылар менен жөнгө салынат:

• Кыргыз Республикасынын «Билим берүү жөнүндө» Закону, Кыргыз Республикасынын Конституциялык Закону «Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жөнүндө» 10 жана 17-беренелерине ылайык;

• Кыргыз Республикасынын 2021–2040-жылдарга Билим берүүнү өнүктүрүү Программасы;

• Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин Жогорку кесиптик билим берүү мамлекеттик билим берүү стандарты;

• Европа жогорку билим берүү аймагында сапатты камсыз кылуу боюнча стандарттар жана жетекчиликтер (ESG, 2015-жылгы редакциясы);

• Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин таанылган аккредитациялык органдардын Улуттук реестрине киргизилген жана Европалык жогорку билим берүү сапатын камсыз кылуу агенттиктеринин реестри (EQAR) менен катталган эл аралык аккредитациялык органдар гана эл аралык программалык аккредитацияны тааныйт.

Международдык баштапкы адистештирилген аккредитация (ex-ante) – бул студенттер же бүтүрүүчүлөр жок учурда жогорку жана андан кийинки билим берүү программасынын сапатын тышкы баалоо болуп саналат. Бул аккредитация программасы билим берүү мекемесинин укуктук формасына, ведомстволук көзөмөлүнө жана менчик түрүнө карабастан жүргүзүлөт.

IAAR (Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин таанылган аккредитациялык органы) Кыргызстандын жогорку окуу жайларынын негизги билим берүү программаларын Европа жогорку билим берүү сапатынын стандарттары ESG 2015 жана эл аралык медициналык билим берүү стандарттары WFME негизинде эл аралык баштапкы программалык аккредитацияны жүргүзөт.

IAAR тарабынан аккредитацияланган негизги билим берүү программасы эл аралык аккредитация статусуна ээ болот. Аккредитация стандарттары Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык аккредитациялык органдар тарабынан өз алдынча иштелип чыгат. IAAR 2024-жылдын 11-ноябрында №185-10-ОД менен бекитилген «Жогорку окуу жайларынын негизги билим берүү программасынын баштапкы программалык аккредитациясынын стандарттары (ex-ante)» иштеп чыкты. Бул стандарттар билим берүү сапатын кесиптик жана ишенимдүү камсыз кылууга багытталган.

Баштапкы программалык аккредитациянын стандарттарына методикалык сунуштар менен өз баалоо процедурасын уюштуруу жана өз баалоо отчетун даярдоо боюнча көрсөтмөлөрдү камтыган Жетекчиликтер иштелип чыккан. Стандарттар IAAR агенттигинин интеллектуалдык менчиги болуп саналат, ачык жана IAARдин расмий сайтында жеткиликтүү.

Стандарттар жана жетекчиликтер IAAR тарабынан кайра каралып, жакшыртылып турат, Кыргыз Республикасынын билим берүү аккредитациясы боюнча жоболорундагы өзгөртүүлөрдү, жогорку окуу жайларынын, академиялык эксперттердин, иш берүүчүлөрдүн жана кесиптик уюмдардын сунуштарын жана сунуштарын эске алуу менен жөнгө салынат.

Баштапкы программалык аккредитациянын стандарттары менен IAARдин расмий сайтында таанышууга болот.

Баштапкы программалык аккредитация (ex-ante) – бул студенттер же бүтүрүүчүлөр жок учурда негизги билим берүү программасынын сапатын стандарттарга ылайык тышкы баалоо болуп саналат. Бул аккредитация программасы билим берүү мекемесинин укуктук статусуна, ведомстволук көзөмөлүнө жана менчик түрүнө карабастан жүргүзүлөт.

IAARдин баштапкы программалык аккредитациясынын артыкчылыктары:

• Эл аралык таануу, квалификацияларды салыштырууга жана конвертациялоого мүмкүнчүлүк, билим берүү жана кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатынын эл аралык талаптарга ылайык келиши;

• Жогорку окуу жайынын тартымдуулугун жана кызыгуусун жогорулатуу, негизги билим берүү программаларынын натыйжалуулугуна жана эффективдүүлүгүнө иш берүүчүлөрдүн ишенимин арттыруу;

• Өз ишмердүүлүгүнүн деңгээлин жана билим берүү программаларынын сапатын сапаттуу баалоо, пайдаланылбаган мүмкүнчүлүктөр, потенциал жана өнүгүү келечеги жөнүндө объективдүү маалымат алуу;

• Ички сапаттуулукту камсыз кылуу системасын жакшыртуу жана билим берүү кызматтарын көрсөтүүдө атаандаштык позицияларын күчөтүү.

IAARдин эл аралык аккредитациясы жогорку окуу жайына төмөнкүлөрдү камсыз кылат:

Эл аралык деңгээлде:

• Европа жана дүйнөлүк билим берүү мейкиндигинде таанылган статус алуу;

• Чет өлкөлүк университеттер тарабынан дипломду кийинки билим алуу үчүн таануу (магистратура, PhD);

• Чет өлкөдө жумушка орношуу мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү;

• Академиялык мобилдүүлүктү өнүктүрүү;

• Билим берүү мекемесинин интернационалдаштыруусун кеңейтүү;

• DEQAR (Европалык жогорку билим берүү сапатын камсыз кылуу агенттиктеринин реестри) маалымат базасында программалык аккредитациянын отчетторун жана чечимдерин жарыялоо;

• Эл аралык билим берүү рыногунда атаандаштыкка жөндөмдүүлүктү жогорулатуу.
  
   

  Жогорку окуу жайы тарабынан негизги билим берүү программасынын баштапкы программалык аккредитациясын (ex-ante) өткөрүү үчүн арыз берүү, ошондой эле укуктук жана уруксат берүүчү документтердин көчүрмөлөрүн кошуу.

  IAAR тарабынан жогорку окуу жайынын арызын кароо. IAAR тарабынан негизги билим берүү программасына баштапкы программалык аккредитация (ex-ante) жүргүзүү тууралуу чечим кабыл алуу. IAAR менен жогорку окуу жайынын ортосунда баштапкы программалык аккредитацияны (ex-ante) өткөрүү тууралуу келишим түзүлөт.

  Негизги билим берүү программасынын жетекчилиги жана IAAR тарабынан жогорку окуу жайынын ички эксперттерин окутуу, аккредитациянын теориясы, методикасы жана технологиясы боюнча атайын семинарларды уюштуруу жана өткөрүү, ошондой эле баштапкы программалык аккредитациянын (ex-ante) критерийлерин жана процедураларын түшүндүрүү.

  Жогорку окуу жайы тарабынан баштапкы программалык аккредитациянын (ex-ante) стандарттарына ылайык өзүн-өзү баалоону жүргүзүү жана өзүн-өзү баалоо отчетун IAARге электрондук жана кагаз түрүндө, ар бир тилде (орусча жана англисче) 1 нускада тапшыруу.

  IAAR билим берүү уюмунун программасын баалоо боюнча отчетту анализдөө негизинде төмөнкү чечимдердин бирин кабыл алууга укуктуу:

• Өзүн-өзү баалоо отчетун кайра иштеп чыгууга сунуштоо;

• IAARдин тышкы эксперттик комиссиясы аркылуу тышкы баалоону жүргүзүү;

• Өзүн-өзү баалоо отчетунун стандарттардын критерийлерине ылайык келбегендигине байланыштуу аккредитация процедурасын жүргүзүүгө мүмкүн болбогон учурда баштапкы программалык аккредитацияны (ex-ante) башка убакытка жылдыруу.

Баштапкы программалык аккредитациянын (ex-ante) кийинки процедуралары жүргүзүлө турган болсо, IAAR жогорку окуу жайы менен бирге Тышкы Эксперттик Комиссиянын визитинин мөөнөтүн жана программасын макулдашат. Визиттин узактыгы 3төн 5 күнгө чейин болот.

Баштапкы программалык аккредитацияны (ex-ante) берүү тууралуу Аккредитациялык Кеңештин чечим кабыл алышына негиз болуп Тышкы Эксперттик Комиссиянын негизги билим берүү программасын баалоо боюнча отчету жана жогорку окуу жайынын өзүн-өзү баалоо отчету саналат.

Негизги билим берүү программасын аккредитациялоо же аккредитациядан баш тартуу чечимин кабыл алуу IAAR Аккредитациялык Кеңешинин өзгөчө ыйгарым укугуна кирет. Аккредитациялык Кеңеш төмөнкү чечимдердин бирин кабыл алат:

• «1 жылга аккредитациялоо» – критерийлер негизинен аткарылган, бирок айрым кемчиликтер жана жакшыртуу мүмкүнчүлүктөрү бар болгон учурда;

• «3 жылга аккредитациялоо» – жалпы оң жыйынтыктар менен, бирок майда кемчиликтер жана өнүгүүгө мүмкүндүктөр бар учурда;

• «5 жылга аккредитациялоо» – негизинен оң жыйынтыктар болгон учурда;

• «Аккредитация бербөө» – негизги билим берүү программасынын сапаты IAARдин баштапкы программалык аккредитациясынын (ex-ante) белгиленген критерийлерине жооп бербеген учурда.